Cách trình bày bảng biểu, hình vẽ, công thức trong luận văn đúng chuẩn ​

Trình bày bảng biểu, hình vẽ, công thức trong luận văn theo quy ước gần như thống nhất ở các trường đại học Việt Nam: bảng và hình đánh số theo chương (Bảng 2.1 là bảng thứ nhất của chương 2), tên bảng đặt phía trên bảng, tên hình đặt phía dưới hình, công thức đánh số trong ngoặc đơn căn sát lề phải, ví dụ (2.3). Mọi bảng, hình đều phải được nhắc đến trong thân bài trước khi xuất hiện ("xem Bảng 2.1"), có nguồn ghi ngay bên dưới, và được liệt kê trong Danh mục bảng, Danh mục hình ở đầu quyển. Bài này hướng dẫn chi tiết từng quy tắc, cách làm tự động trong Word và các lỗi hội đồng hay bắt nhất.

Cập nhật: tháng 8/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ UniDoc

Quy tắc chung: bảng, hình, công thức trong luận văn phải tuân theo gì? ​

Quy tắc trình bày bảng, hình, công thức trong luận văn do từng trường quy định trong bản "Hướng dẫn trình bày luận văn" của mình, nhưng phần lớn kế thừa cùng một bộ quy ước gốc từ mẫu trình bày luận án mà Bộ GD&ĐT ban hành kèm quy chế đào tạo sau đại học trước đây, nên khác biệt giữa các trường rất nhỏ. Bộ quy ước chung gồm 5 điểm:

  1. Đánh số theo chương: số bảng/hình gồm số chương + số thứ tự trong chương, nối bằng dấu chấm (Bảng 1.2, Hình 3.4). Công thức cũng theo chương: (2.1), (2.2).
  2. Vị trí tên gọi (caption): tên bảng trên bảng, tên hình dưới hình — đây là quy ước thống nhất ở gần như mọi trường và trùng với chuẩn quốc tế IEEE; chuẩn APA 7 (APA, 2019) đặt cả tên bảng lẫn tên hình phía trên, nên khi trường yêu cầu theo APA cần đọc kỹ lại hướng dẫn của trường.
  3. Nhắc trước khi xuất hiện: thân bài phải dẫn chiếu đến bảng/hình ("kết quả khảo sát trình bày ở Bảng 2.1") trước hoặc ngay tại trang bảng/hình đó xuất hiện. Bảng, hình "mồ côi" — không được nhắc ở đâu trong thân bài — là lỗi bị hội đồng hỏi thẳng khi bảo vệ.
  4. Ghi nguồn: dưới mỗi bảng/hình ghi "Nguồn: ..." — số liệu tự thu thập ghi "Nguồn: tác giả tổng hợp/khảo sát, năm"; lấy từ tài liệu khác phải trích dẫn đúng chuẩn và có mặt trong danh mục tài liệu tham khảo, nếu không sẽ bị tính là đạo văn dạng dùng dữ liệu không dẫn nguồn.
  5. Danh mục riêng ở đầu quyển: Danh mục bảng và Danh mục hình vẽ, đồ thị đặt sau Mục lục, trước phần Mở đầu, liệt kê đủ số, tên và số trang.

Quy ước "tên bảng trên bảng, tên hình dưới hình" xuất phát từ logic đọc: người đọc cần biết bảng nói về gì trước khi dò từng ô số liệu, còn hình thì nhìn tổng thể trước rồi mới đọc chú thích.

Các thông số nền — font, cỡ chữ, giãn dòng của quyển — đã nêu trong bài quy định trình bày luận văn thạc sĩ; bài này đi sâu riêng phần bảng, hình, công thức.

Cách đánh số và đặt tên bảng biểu đúng chuẩn ​

Tên bảng gồm ba thành phần theo thứ tự: chữ "Bảng" + số hiệu theo chương + tên mô tả nội dung, đặt phía trên bảng, căn giữa hoặc căn trái tùy trường, thường in đậm số hiệu. Ví dụ đầy đủ:

text
Bảng 2.3. Kết quả khảo sát mức độ hài lòng của 215 khách hàng (2025)

[bảng số liệu]

Nguồn: tác giả khảo sát, tháng 3/2025

Chuẩn APA 7 (APA Publication Manual 7th edition, 2019) quy định mỗi bảng gồm 4 thành phần: số bảng (Table number), tên bảng (title) in nghiêng đặt dưới số, phần thân bảng chỉ dùng kẻ ngang, và ghi chú (note) dưới bảng cho nguồn và giải thích viết tắt.

Quy tắc chi tiết thường gặp trong hướng dẫn các trường:

  • Tên bảng phải tự giải thích được (self-contained): người đọc chỉ xem bảng và tên bảng phải hiểu nội dung mà không cần đọc thân bài — ghi rõ đối tượng, phạm vi, thời gian ("Kết quả khảo sát 215 khách hàng tại Hà Nội, 2025" thay vì "Kết quả khảo sát").
  • Chữ trong bảng cỡ 11–12 (nhỏ hơn chính văn cỡ 13), giãn dòng đơn — áp giãn dòng 1,5 cho bảng là lỗi trình bày vì làm bảng 20 dòng chiếm gần hai trang.
  • Bảng không được tràn lề; bảng quá rộng thì xoay ngang trang (landscape) riêng cho trang đó bằng Section Break, đầu bảng quay về phía gáy.
  • Bảng dài sang trang thứ hai phải lặp lại dòng tiêu đề cột (trong Word: chọn dòng tiêu đề → Table Layout → Repeat Header Rows) và không để tên bảng nằm cuối trang còn thân bảng sang trang sau.
  • Đơn vị tính ghi một lần ở góc trên phải bảng ("Đơn vị: triệu đồng") nếu cả bảng cùng đơn vị, hoặc ghi trong từng tiêu đề cột nếu khác đơn vị — không ghi lặp trong từng ô.

Số hiệu bảng tạo tự động bằng References → Insert Caption trong Word, tick "Include chapter number" — thao tác chi tiết và cách sinh Danh mục bảng tự động có trong bài cách tạo mục lục tự động, đánh số chương mục. Đánh số tay thì chèn thêm một bảng giữa chương kéo theo sửa tay toàn bộ số phía sau cùng mọi chỗ dẫn chiếu trong thân bài.

Cách trình bày hình vẽ, biểu đồ, sơ đồ ​

Hình vẽ trong luận văn — gồm biểu đồ, đồ thị, sơ đồ, ảnh chụp — dùng chung một hệ đánh số "Hình" theo chương, tên hình đặt phía dưới hình, kèm dòng nguồn ngay sau tên. Một số trường tách "Hình" và "Biểu đồ"/"Sơ đồ" thành các hệ đánh số riêng — kiểm tra hướng dẫn trường trước, và đã tách thì tách nhất quán toàn quyển.

Các yêu cầu chất lượng hay bị bỏ qua:

  • Độ phân giải: hình chụp màn hình hoặc ảnh tải về co giãn trong Word thường vỡ nét khi in; xuất biểu đồ từ Excel/SPSS/R ở dạng ảnh có độ phân giải từ 300 dpi cho bản in, hoặc dán dạng vector (Paste Special → Enhanced Metafile) để phóng to không vỡ.
  • In đen trắng: đa số quyển nộp in đen trắng — biểu đồ phân biệt các chuỗi số liệu bằng màu sẽ thành các cột xám giống hệt nhau. Phân biệt bằng kiểu nét (liền, đứt, chấm) hoặc kiểu tô (gạch chéo, chấm bi) ngay từ khi vẽ.
  • Chữ trong hình: khi hình bị co lại cho vừa khổ trang, chữ trên trục và nhãn số liệu phải còn đọc được ở cỡ tương đương 9–10pt; nhỏ hơn thì vẽ lại với font chữ lớn hơn thay vì phóng ảnh.
  • Neo hình cố định: hình trong Word nên đặt In Line with Text thay vì các chế độ Wrap Text tự do — hình thả nổi sẽ "trôi" sang trang khác khi chỉnh sửa nội dung phía trước, tách rời khỏi caption của nó.
  • Sơ đồ vẽ bằng Shapes rời rạc phải Group lại thành một khối; không Group thì từng mũi tên, từng ô sẽ xô lệch khi văn bản xung quanh thay đổi.

Hình lấy từ nguồn khác — kể cả vẽ lại theo hình gốc — đều phải ghi "Nguồn: [tác giả, năm]" và trích dẫn đầy đủ theo chuẩn trường dùng; cách ghi theo APA hoặc IEEE có trong bài cách trích dẫn tài liệu tham khảo chuẩn APA, IEEE. Với bài báo khoa học, yêu cầu về hình còn ngặt hơn (định dạng file riêng, hình tách khỏi bản thảo) — xem bài cấu trúc bài báo khoa học IMRAD.

Cách đánh số và trình bày công thức toán học ​

Công thức trong luận văn đặt trên dòng riêng, căn giữa, số hiệu công thức đặt trong ngoặc đơn căn sát lề phải cùng dòng, đánh theo chương: công thức thứ ba của chương 2 là (2.3). Chỉ đánh số công thức được dẫn chiếu lại trong thân bài; biểu thức phụ nằm trong mạch diễn giải không cần số.

Quy tắc trình bày kèm theo:

  • Soạn bằng trình công thức, không gõ ký tự thường giả công thức: Word dùng Equation Editor (Alt + =), LaTeX dùng môi trường equation. Gõ "x2" thay vì x² hoặc dùng ảnh chụp công thức đều bị tính lỗi trình bày.
  • Giải thích ký hiệu ngay sau công thức ở lần xuất hiện đầu: "trong đó: n là cỡ mẫu; e là sai số cho phép...". Ký hiệu dùng nhiều chương thì đưa vào Danh mục ký hiệu, chữ viết tắt ở đầu quyển.
  • Biến số in nghiêng, hằng số và hàm chuẩn viết đứng (x, y nghiêng; sin, log, số 2 đứng) — quy ước quốc tế theo chuẩn ISO 80000-2 về ký hiệu toán học mà Equation Editor và LaTeX áp mặc định; tự gõ tay ngoài trình công thức rất dễ phạm.
  • Dẫn chiếu trong thân bài viết "theo công thức (2.3)" hoặc "từ (2.3) suy ra" — thống nhất một kiểu toàn quyển.

Trong Word, số công thức căn phải cùng dòng với công thức căn giữa làm bằng bảng ẩn viền 3 cột (trái trống — giữa chứa công thức — phải chứa số) hoặc tab stop; ngành kỹ thuật viết nhiều công thức thường chuyển hẳn sang LaTeX vì \begin{equation} đánh số và cập nhật dẫn chiếu \eqref hoàn toàn tự động.

Danh mục bảng, danh mục hình lập thế nào cho khớp? ​

Danh mục bảng và Danh mục hình là hai trang riêng đặt sau Mục lục, mỗi dòng gồm số hiệu, tên đầy đủ và số trang — và phải khớp tuyệt đối với bảng, hình trong thân bài. Cách duy nhất bảo đảm khớp là sinh tự động: bảng, hình đã đánh số bằng Insert Caption thì vào References → Insert Table of Figures, chọn label "Bảng" hoặc "Hình", Word tự quét toàn bộ caption và lấy số trang hiện tại; trước khi in bấm Update Field (F9) lần cuối.

Ba lỗi khớp danh mục bị phòng Sau đại học trả quyển nhiều nhất:

LỗiNguyên nhânCách khắc phục
Số trang danh mục lệch bản inQuên Update Field sau lần sửa cuốiF9 toàn văn bản → xuất PDF → kiểm tra trên PDF
Danh mục thiếu bảng/hìnhCaption gõ tay thường, không qua Insert CaptionXóa caption tay, chèn lại bằng Insert Caption
Tên trong danh mục khác tên tại bảngSửa tên tại bảng sau khi sinh danh mục, hoặc sửa thẳng trong danh mụcChỉ sửa tại caption gốc rồi Update Field; không sửa tay trong danh mục

Quy trình kiểm tra chéo trước khi nộp: mở Danh mục bảng, dò từng dòng đến đúng trang xem số, tên, trang có khớp không; làm tương tự với Danh mục hình; cuối cùng tìm kiếm (Ctrl+F) cụm "Bảng " và "Hình " trong thân bài để phát hiện dẫn chiếu đến số không tồn tại — tình huống điển hình sau khi xóa một bảng mà quên xóa câu "xem Bảng 2.4".

Sai lầm thường gặp khi trình bày bảng, hình — tình huống thực tế ​

Phần lớn quyển bị trả ở vòng kiểm tra hình thức không sai vì thiếu quy định, mà vì thao tác thủ công rải rác suốt quá trình viết. Bốn tình huống lặp lại nhiều nhất:

  1. Dán bảng từ Excel làm vỡ định dạng: dán trực tiếp mang theo font Calibri 11 và viền kiểu Excel vào giữa quyển Times New Roman 13. Hệ quả kép: lẫn font toàn quyển và bảng tràn lề. Cách đúng — Paste Special → chọn dạng bảng Word rồi chỉnh font, hoặc dán "Keep Text Only" rồi kẻ lại bảng; số liệu cần cập nhật nhiều lần thì giữ file Excel làm nguồn, chốt số xong mới dán lần cuối.
  2. Ảnh chụp bảng thay vì kẻ bảng: chụp màn hình bảng từ tài liệu khác dán vào cho nhanh — chữ mờ khi in, không sửa được số liệu, và bảng đó biến mất khỏi hệ đếm Caption nên Danh mục bảng thiếu. Hội đồng nhìn phát hiện ngay vì nét chữ khác phần còn lại.
  3. Chèn thêm một hình ở chương 2 vào tuần cuối: toàn bộ Hình 2.x phía sau phải đổi số, kéo theo mọi câu "xem Hình 2.x" trong 70–80 trang. Ai đánh số tay gần như chắc chắn sót vài chỗ — đây là lý do phải dùng Caption + Cross-reference ngay từ đầu, sửa xong chỉ cần một lần F9.
  4. Biểu đồ màu in đen trắng: ba đường màu xanh, cam, xám thành ba đường xám giống nhau trên bản in nộp hội đồng; người phản biện không đọc được biểu đồ trung tâm của chương kết quả. Phòng tránh: in thử trang biểu đồ ở chế độ đen trắng ngay khi vẽ xong, không đợi in cả quyển.

Điểm chung: Word cho phép làm sai nên người viết sẽ sai. Trên UniDoc, bảng, hình chèn vào mẫu luận văn được tự đánh số theo chương, caption đúng vị trí (tên bảng trên, tên hình dưới), danh mục bảng hình tự sinh và tự cập nhật theo thời gian thực — không có thao tác gõ số tay nào để sai; xem thao tác cụ thể trong hướng dẫn sử dụng UniDoc.

Đây là nhóm lỗi nằm trong nội dung file; ngoài ra một quyển luận văn còn có thể bị trả về vì lỗi hồ sơ, thủ tục đi kèm (thiếu chữ ký, sai mẫu bìa, sai định dạng file nộp...) — tổng hợp đầy đủ trong bài 10 lỗi trình bày khiến luận văn bị hội đồng, phòng đào tạo trả về.

Checklist trình bày bảng, hình, công thức trước khi nộp ​

  • [ ] Mọi bảng, hình đánh số theo chương, liên tục, không nhảy số, không trùng số
  • [ ] Tên bảng phía trên bảng, tên hình phía dưới hình; số hiệu tạo bằng Insert Caption
  • [ ] Mỗi bảng, hình được nhắc ít nhất một lần trong thân bài bằng Cross-reference
  • [ ] Dưới mỗi bảng, hình có dòng "Nguồn: ..."; nguồn ngoài đã vào danh mục tài liệu tham khảo
  • [ ] Chữ trong bảng cỡ 11–12, giãn dòng đơn; bảng không tràn lề; bảng dài lặp tiêu đề cột khi sang trang
  • [ ] Hình đặt In Line with Text, không tách rời caption; sơ đồ Shapes đã Group
  • [ ] Biểu đồ đọc được khi in đen trắng (kiểu nét/kiểu tô thay cho màu)
  • [ ] Công thức soạn bằng Equation Editor/LaTeX, số hiệu căn phải theo chương, ký hiệu đã giải thích
  • [ ] Danh mục bảng, Danh mục hình sinh tự động, đã Update Field lần cuối, khớp số trang trên bản PDF
  • [ ] Ctrl+F "Bảng " và "Hình " — không còn dẫn chiếu đến số đã xóa

Câu hỏi thường gặp ​

Tên bảng đặt trên hay dưới bảng, tên hình đặt ở đâu? ​

Tên bảng đặt phía trên bảng, tên hình đặt phía dưới hình — quy ước gần như thống nhất ở các trường Việt Nam và trùng chuẩn IEEE. Riêng chuẩn APA 7 (APA, 2019) đặt cả tên bảng lẫn tên hình phía trên; nếu trường yêu cầu trình bày theo APA thì làm theo hướng dẫn cụ thể của trường.

Đánh số bảng theo chương hay đánh liên tục cả quyển? ​

Luận văn nhiều chương đánh số theo chương: Bảng 2.1 là bảng thứ nhất của chương 2. Cách này giúp tra cứu nhanh và chèn thêm bảng ở chương 3 không làm đổi số bảng chương 1, 2. Đánh liên tục (Bảng 1, 2, 3...) chỉ phù hợp báo cáo ngắn ít chương; đa số hướng dẫn trình bày luận văn tại Việt Nam yêu cầu theo chương.

Bảng lấy từ nguồn khác có phải trích dẫn không? ​

Có, bắt buộc. Ghi "Nguồn: [tác giả, năm]" ngay dưới bảng và đưa tài liệu đó vào danh mục tài liệu tham khảo theo chuẩn trường dùng (APA, IEEE...). Dùng bảng số liệu của người khác không dẫn nguồn là hành vi đạo văn dữ liệu, bị xử lý như đạo văn văn bản; bảng tự tổng hợp từ nhiều nguồn ghi "Nguồn: tác giả tổng hợp từ [các nguồn]".

Bảng quá dài, sang hai ba trang thì trình bày thế nào? ​

Lặp lại dòng tiêu đề cột ở mỗi trang tiếp theo (Word: chọn dòng tiêu đề → Table Layout → Repeat Header Rows), không để tên bảng đứng cuối trang một mình. Bảng dài quá 2 trang nên cân nhắc chuyển vào Phụ lục, trong thân bài chỉ giữ bảng tóm tắt — hội đồng thường nhắc khi chương kết quả bị bảng số liệu thô chiếm quá nhiều trang.

Công thức nào cần đánh số, công thức nào không? ​

Chỉ đánh số công thức được dẫn chiếu lại ở chỗ khác trong quyển ("theo công thức (2.3)"). Biểu thức trung gian nằm trong mạch diễn giải, không dẫn chiếu lại, thì không đánh số. Số công thức đặt trong ngoặc đơn, căn sát lề phải cùng dòng, đánh theo chương giống bảng và hình.

Hình vẽ trong luận văn cần độ phân giải bao nhiêu? ​

Từ 300 dpi cho bản in — đây là ngưỡng in ấn tiêu chuẩn; ảnh chụp màn hình thường chỉ 72–96 dpi nên mờ rõ rệt trên giấy. Biểu đồ nên xuất trực tiếp từ Excel, SPSS, R ở dạng ảnh phân giải cao hoặc dán dạng vector (Enhanced Metafile) để phóng to không vỡ nét.

UniDoc có tự đánh số bảng, hình, công thức không? ​

Có. Chèn bảng hoặc hình vào mẫu luận văn trên UniDoc, hệ thống tự đánh số theo chương, đặt caption đúng vị trí quy định và cập nhật lại toàn bộ số khi chèn, xóa, di chuyển; Danh mục bảng, Danh mục hình tự sinh theo thời gian thực, không cần thao tác Update Field như Word. UniDoc hiện miễn phí sử dụng.

Tóm tắt ​

  • Bảng, hình, công thức đánh số theo chương (Bảng 2.1, Hình 3.4, công thức (2.3)); tên bảng trên bảng, tên hình dưới hình.
  • Mọi bảng, hình phải được dẫn chiếu trong thân bài, có dòng nguồn bên dưới, và có mặt trong Danh mục bảng/hình sinh tự động.
  • Chữ trong bảng cỡ 11–12 giãn dòng đơn; hình từ 300 dpi, đọc được khi in đen trắng; công thức soạn bằng Equation Editor hoặc LaTeX.
  • Bốn lỗi thực tế nặng nhất: dán bảng Excel vỡ định dạng, ảnh chụp thay bảng thật, chèn hình cuối kỳ làm lệch toàn bộ số, biểu đồ màu in đen trắng.
  • Dùng Insert Caption + Cross-reference + Insert Table of Figures trong Word, hoặc để UniDoc khóa toàn bộ việc đánh số theo mẫu.

Nguồn tham khảo: Hướng dẫn trình bày luận văn của các cơ sở đào tạo sau đại học tại Việt Nam (kế thừa mẫu trình bày luận án của Bộ GD&ĐT); APA Publication Manual 7th edition (APA, 2019) về Table và Figure; quy chuẩn trình bày của IEEE; chuẩn ISO 80000-2 về ký hiệu toán học; tài liệu hỗ trợ chính thức của Microsoft Word về Caption, Cross-reference, Table of Figures. Biên soạn bởi đội ngũ UniDoc.

Bài viết liên quan ​

Cập nhật gần nhất: