Cách viết tóm tắt luận văn, luận án và chọn từ khóa
Tóm tắt luận văn là văn bản độc lập trình bày cô đọng toàn bộ công trình theo trình tự vấn đề — mục tiêu — phương pháp — kết quả — đóng góp, viết sao cho người đọc không xem toàn văn vẫn nắm được nghiên cứu đã làm gì và tìm ra điều gì. Ba loại tóm tắt hay bị nhầm lẫn: phần tóm tắt đặt đầu quyển luận văn thạc sĩ (thường 300–500 từ, khoảng 1–2 trang A4), bản tóm tắt luận án tiến sĩ in riêng khổ A5 (thông lệ phổ biến khoảng 24 trang, có cả bản tiếng Anh), và abstract của bài báo khoa học (150–250 từ theo giới hạn của phần lớn tạp chí). Cả ba đều viết sau cùng, khi toàn văn đã hoàn thành, và đều đi kèm 3–6 từ khóa.
Cập nhật: tháng 8/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ UniDoc
Ba loại tóm tắt khác nhau ở điểm nào?
Tóm tắt luận văn, bản tóm tắt luận án và abstract bài báo khác nhau về dung lượng, người đọc mục tiêu và mức chi tiết được phép đưa vào. Viết nhầm loại là lỗi làm mất điểm ngay từ trang đầu.
| Tiêu chí | Tóm tắt luận văn thạc sĩ | Bản tóm tắt luận án tiến sĩ | Abstract bài báo khoa học |
|---|---|---|---|
| Vị trí | Trang riêng ở đầu quyển, sau lời cam đoan | Quyển in rời, nộp kèm luận án | Ngay dưới tiêu đề bài báo |
| Dung lượng thông dụng | 300–500 từ (1–2 trang A4) | Khoảng 24 trang khổ A5 | 150–250 từ |
| Người đọc | Hội đồng chấm, giảng viên phản biện | Nhà khoa học cùng ngành, người dự bảo vệ | Biên tập viên, người tra cứu cơ sở dữ liệu |
| Có tiểu mục không | Thường không, viết liền mạch | Có, chia theo chương mục rút gọn | Tùy tạp chí (structured abstract) |
| Có bảng, hình không | Không | Được phép bảng, hình cốt lõi | Hầu như không |
| Bản tiếng Anh | Thường bắt buộc, đặt sau bản tiếng Việt | Bắt buộc, in thành phần riêng | Chính là bản tiếng Anh |
| Từ khóa | 3–6 từ | 3–6 từ | 3–6 từ theo yêu cầu tạp chí |
Bản tóm tắt luận án tiến sĩ không phải là "abstract dài" — đó là một ấn phẩm độc lập, được đăng tải công khai trên trang thông tin điện tử của cơ sở đào tạo trước khi bảo vệ theo quy chế đào tạo tiến sĩ hiện hành (Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT), nên nó thường là văn bản đầu tiên và duy nhất mà phần lớn giới chuyên môn đọc về công trình.
Cách viết abstract 150–250 từ cho bài báo theo công thức 5 câu ánh xạ IMRAD đã được trình bày trong bài cấu trúc bài báo khoa học IMRAD; bài này tập trung vào hai loại tóm tắt của luận văn và luận án.
Tóm tắt luận văn thạc sĩ viết theo công thức nào?
Tóm tắt luận văn thạc sĩ đạt yêu cầu khi mỗi câu mang một chức năng riêng và không câu nào lặp chức năng của câu khác. Khung sáu câu dưới đây bám sát cách hội đồng đọc:
| Câu | Chức năng | Lấy từ đâu trong luận văn | Độ dài gợi ý |
|---|---|---|---|
| 1 | Bối cảnh và vấn đề thực tiễn | Tính cấp thiết ở phần mở đầu | 1–2 dòng |
| 2 | Khoảng trống nghiên cứu | Cuối chương tổng quan | 1–2 dòng |
| 3 | Mục tiêu và phạm vi | Mục tiêu nghiên cứu ở mở đầu | 1–2 dòng |
| 4 | Phương pháp, mẫu, dữ liệu | Chương phương pháp | 2–3 dòng |
| 5 | 2–3 kết quả chính kèm con số | Chương kết quả | 3–5 dòng |
| 6 | Đóng góp và hàm ý ứng dụng | Kết luận, khuyến nghị | 2–3 dòng |
Câu 5 quyết định chất lượng cả bản tóm tắt. Đây là nơi duy nhất được phép đưa số liệu, và cũng là nơi bị viết rỗng nhiều nhất.
- Viết rỗng: "Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố đều có ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng."
- Viết đạt: "Bốn trong sáu yếu tố có tác động thuận chiều có ý nghĩa thống kê (p < 0,05), trong đó chất lượng phục vụ có hệ số beta chuẩn hóa cao nhất (β = 0,41); mô hình giải thích 58,3% biến thiên của sự hài lòng."
Ba điều không được đưa vào tóm tắt luận văn: trích dẫn tài liệu tham khảo, từ viết tắt chưa giải thích, và thông tin không có trong toàn văn. Cách rút gọn kết quả và đóng góp mà không lặp lại nguyên văn chương kết luận được phân tích kỹ trong bài cách viết phần kết luận, khuyến nghị không lặp lại nội dung.
Bản tóm tắt luận án tiến sĩ gồm những phần nào?
Bản tóm tắt luận án theo mẫu phổ biến tại các cơ sở đào tạo Việt Nam gồm ba khối: trang bìa thông tin, phần nội dung rút gọn theo chương, và danh mục công trình đã công bố.
Khối 1 — trang bìa và trang thông tin. Bìa ngoài ghi tên cơ sở đào tạo, họ tên nghiên cứu sinh, tên đề tài, ngành và mã số ngành, năm bảo vệ. Trang tiếp theo ghi công trình được hoàn thành tại đâu, họ tên và học hàm học vị người hướng dẫn, ba phản biện, thời gian và địa điểm bảo vệ, nơi có thể tìm đọc luận án.
Khối 2 — nội dung rút gọn. Giữ nguyên trật tự chương của luận án, mỗi chương rút còn 2–5 trang A5:
- Mở đầu: tính cấp thiết, mục tiêu, đối tượng và phạm vi, phương pháp, đóng góp mới, kết cấu luận án.
- Tổng quan: các hướng nghiên cứu chính và khoảng trống — chỉ giữ phần dẫn tới khoảng trống, bỏ phần điểm danh tài liệu.
- Cơ sở lý thuyết và phương pháp: mô hình nghiên cứu, giả thuyết, mẫu, thang đo ở mức tóm lược.
- Kết quả: giữ lại các bảng, hình cốt lõi nhất; đây là phần được ưu tiên giữ dung lượng.
- Kết luận và kiến nghị: bám theo từng mục tiêu, nêu hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo.
Khối 3 — danh mục công trình khoa học đã công bố liên quan đến luận án, xếp theo thứ tự thời gian, ghi đầy đủ tên bài, tên tạp chí hoặc kỷ yếu, số, năm, trang. Yêu cầu công bố khoa học trước khi bảo vệ được nêu chi tiết trong bài cấu trúc luận án tiến sĩ chuẩn.
Nguyên tắc phân bổ dung lượng của bản tóm tắt luận án: tổng quan và cơ sở lý thuyết chiếm không quá một phần ba, phần kết quả và đóng góp mới chiếm ít nhất một nửa. Bản tóm tắt dành 12 trang cho lý thuyết và 4 trang cho kết quả là bản tóm tắt viết ngược trọng tâm.
Lỗi kỹ thuật hay gặp riêng với bản A5: bảng và hình copy nguyên từ bản A4 sang khổ A5 bị tràn lề hoặc chữ nhỏ dưới mức đọc được. Bảng đưa vào bản tóm tắt phải được rút gọn số cột, không phải thu nhỏ tỷ lệ. Quy cách trình bày bảng, hình và cỡ chữ tối thiểu có trong bài cách trình bày bảng biểu, hình vẽ, công thức trong luận văn.
Viết tóm tắt theo trình tự nào để không phải sửa nhiều lần?
Quy trình sáu bước, làm sau khi toàn văn đã chốt:
- Trích khung: mở luận văn, chép ra một file riêng: các mục tiêu nghiên cứu, các giả thuyết cùng kết luận chấp nhận/bác bỏ, 3 số liệu quan trọng nhất ở chương kết quả, 2 đóng góp mới.
- Viết bản thô theo sáu câu chức năng, mỗi câu viết mới hoàn toàn, không dán từ toàn văn.
- Rà tính độc lập: đọc bản tóm tắt như thể chưa từng đọc luận án. Mọi thuật ngữ riêng của đề tài phải được giải thích ngay trong tóm tắt hoặc bỏ đi.
- Cắt về đúng giới hạn: cắt trước ở phần bối cảnh và mô tả phương pháp, giữ nguyên phần kết quả.
- Dịch sang tiếng Anh, rồi dịch ngược bản tiếng Anh về tiếng Việt để phát hiện chỗ sai nghĩa.
- Chốt từ khóa sau cùng, khi văn bản đã ổn định.
Bước 2 quan trọng hơn vẻ ngoài của nó: cắt dán nguyên đoạn từ toàn văn là nguyên nhân trực tiếp khiến tóm tắt đọc rời rạc, và cũng là phần bị công cụ kiểm tra trùng lặp đánh dấu trùng với chính luận án khi cả hai cùng được nộp vào hệ thống. Cách diễn đạt lại đúng kỹ thuật có trong bài cách paraphrase đúng cách để tránh đạo văn.
Chọn từ khóa thế nào để bài được tìm thấy?
Từ khóa (keywords) là 3–6 cụm từ giúp luận văn, bài báo được tìm thấy trong thư viện số và cơ sở dữ liệu khoa học. Nguyên tắc cốt lõi: từ khóa không lặp lại nguyên văn các từ đã có trong tiêu đề — tiêu đề đã được lập chỉ mục rồi, lặp lại là bỏ phí cơ hội phủ thêm cụm tìm kiếm khác.
| Nguyên tắc | Chọn kém | Chọn tốt |
|---|---|---|
| Đủ cụ thể | "kinh tế", "quản lý" | "chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa" |
| Không lặp tiêu đề | Lặp lại 4 từ đã có trong tên đề tài | Bổ sung khái niệm lý thuyết, phương pháp, địa bàn |
| Dùng thuật ngữ chuẩn ngành | Từ tự đặt, cách gọi riêng của tác giả | Thuật ngữ trong hệ thống phân loại của ngành |
| Cân bằng phạm vi | Toàn từ khóa quá hẹp, chỉ mình tác giả tìm | 2 từ rộng + 2 từ hẹp + 1 từ chỉ phương pháp hoặc địa bàn |
| Khớp cặp Việt – Anh | Bản Anh dịch máy, lệch thuật ngữ | Dùng đúng thuật ngữ tiếng Anh mà ngành đang dùng |
Bộ từ khóa nên gồm bốn nhóm: khái niệm trung tâm, khái niệm liên quan (biến độc lập chính), phương pháp hoặc lý thuyết nền, và bối cảnh (ngành, địa bàn, nhóm đối tượng). Ví dụ minh họa cho đề tài về ý định sử dụng ví điện tử của sinh viên: ý định sử dụng; ví điện tử; mô hình UTAUT; sinh viên đại học.
Kiểm tra nhanh trước khi chốt: gõ thử từng từ khóa vào Google Scholar. Từ khóa cho ra hàng trăm nghìn kết quả không liên quan là quá rộng; từ khóa cho ra dưới mười kết quả là quá hẹp hoặc không phải thuật ngữ mà ngành đang dùng.
Lỗi hay gặp khi dịch tóm tắt sang tiếng Anh
Bản tiếng Anh của tóm tắt bị chấm khắt khe hơn nhiều người nghĩ, vì đây là phần dễ kiểm chứng nhất — chỉ cần đọc hai câu là thấy bản dịch máy chưa hiệu đính.
| # | Lỗi | Viết sai | Viết đúng |
|---|---|---|---|
| 1 | Dịch nguyên cấu trúc "Luận văn gồm 3 chương" | "The thesis is divided into 3 chapters" | Bỏ hẳn — abstract tiếng Anh không mô tả kết cấu quyển |
| 2 | Sai thì động từ | "This study will analyze..." | "This study analyzed..." (phương pháp, kết quả dùng quá khứ) |
| 3 | Dịch "nghiên cứu này" lặp ở mọi câu | "This research... This research... This research..." | Thay bằng "The findings", "The model", "The data" |
| 4 | Dùng từ chung chung thay cho kết quả | "The results are quite good" | "Four of six factors were statistically significant (p < 0.05)" |
| 5 | Viết hoa mọi từ trong từ khóa | "Digital Transformation; Small And Medium Enterprises" | "digital transformation; small and medium enterprises" |
| 6 | Dấu thập phân giữ theo kiểu Việt | "beta = 0,41" | "beta = 0.41" (tiếng Anh dùng dấu chấm thập phân) |
| 7 | Dịch tên cơ quan, chương trình theo nghĩa đen | Tự dịch tên trường, tên đề án | Dùng tên tiếng Anh chính thức của tổ chức đó |
Lỗi số 6 là lỗi bị bỏ sót nhiều nhất: bản tiếng Việt dùng dấu phẩy thập phân, bản tiếng Anh dùng dấu chấm — cùng một con số nhưng phải viết khác nhau ở hai bản, và người dịch thường quên đổi. Quy tắc viết số, đơn vị đo trong văn bản tiếng Việt được trình bày riêng ở bài quy tắc viết hoa, viết tắt, số và đơn vị đo trong văn bản.
Sai lầm thường gặp khi viết tóm tắt
Sáu lỗi dưới đây gặp ở phần lớn bản thảo nộp lần đầu:
- Viết tóm tắt trước khi hoàn thành toàn văn, rồi quên cập nhật khi kết quả thay đổi — dẫn đến tóm tắt nêu con số khác với chương kết quả. Hội đồng phát hiện mâu thuẫn này rất nhanh vì họ đọc tóm tắt trước.
- Tóm tắt không có một con số nào. Bản tóm tắt chỉ toàn câu định tính ("kết quả cho thấy có ảnh hưởng đáng kể") không chứng minh được nghiên cứu đã thực sự đo đạc.
- Mô tả kết cấu quyển thay vì mô tả kết quả: "Chương 1 trình bày cơ sở lý luận, chương 2 phân tích thực trạng, chương 3 đề xuất giải pháp" — ba dòng này không cho biết nghiên cứu tìm ra điều gì.
- Đưa trích dẫn và tài liệu tham khảo vào tóm tắt. Tóm tắt là văn bản đứng độc lập, người đọc không có danh mục tài liệu bên cạnh.
- Dùng viết tắt chưa giải thích ngay câu đầu, đặc biệt là các viết tắt riêng của đề tài.
- Bản tiếng Anh dịch máy nguyên khối, giữ nguyên cấu trúc câu tiếng Việt dài, nhiều mệnh đề — đọc vào là nhận ra ngay.
Tình huống thực tế: một bản thảo luận văn thạc sĩ có chương kết quả tốt nhưng tóm tắt viết theo lối liệt kê chương mục. Bản sửa chỉ thay đổi một điểm — thay ba dòng mô tả kết cấu bằng ba kết quả kèm con số — và phần nhận xét của phản biện về "tính mới chưa rõ" biến mất, vì đóng góp vốn đã có sẵn trong luận văn, chỉ là chưa xuất hiện ở chỗ người ta đọc đầu tiên.
Checklist rà soát tóm tắt và từ khóa trước khi nộp
- [ ] Tóm tắt viết sau khi toàn văn đã chốt, mọi con số khớp với chương kết quả
- [ ] Đủ sáu chức năng: bối cảnh, khoảng trống, mục tiêu, phương pháp, kết quả, đóng góp
- [ ] Có ít nhất 2–3 con số cụ thể ở phần kết quả
- [ ] Không mô tả kết cấu chương mục của quyển
- [ ] Không có trích dẫn tài liệu tham khảo
- [ ] Mọi viết tắt đều được giải thích ở lần xuất hiện đầu tiên hoặc đã bỏ
- [ ] Đúng giới hạn dung lượng mà cơ sở đào tạo quy định
- [ ] Bản tiếng Anh đã được hiệu đính, không còn cấu trúc dịch máy
- [ ] Dấu thập phân đúng quy ước từng ngôn ngữ (0,41 tiếng Việt — 0.41 tiếng Anh)
- [ ] 3–6 từ khóa, không lặp nguyên văn tiêu đề, đủ bốn nhóm khái niệm – liên quan – phương pháp – bối cảnh
- [ ] Từ khóa tiếng Anh dùng đúng thuật ngữ chuẩn ngành, viết thường
- [ ] Với luận án: bản A5 phân bổ dung lượng ưu tiên phần kết quả, bảng hình đã rút gọn chứ không thu nhỏ
Trên UniDoc, phần tóm tắt và từ khóa nằm trong khối cấu trúc đã khóa sẵn theo mẫu của cơ sở đào tạo, nên không bị lệch thứ tự trang hay sai định dạng khi xuất bản in; số liệu đưa vào tóm tắt có thể liên kết tới đúng bảng kết quả trong toàn văn để không bị lệch khi số liệu được cập nhật. Chi tiết thao tác có trong hướng dẫn sử dụng UniDoc.
Câu hỏi thường gặp
Tóm tắt luận văn thạc sĩ dài bao nhiêu là đủ?
Mặt bằng chung tại nhiều cơ sở đào tạo Việt Nam là 300–500 từ, gói gọn trong 1–2 trang A4. Quy định cụ thể do từng trường ban hành, cần đọc mẫu hướng dẫn trình bày của khoa trước khi viết. Nguyên tắc chung: nếu phải cắt bớt, cắt ở phần bối cảnh và mô tả phương pháp, giữ nguyên phần kết quả và đóng góp.
Tóm tắt luận văn có bắt buộc viết cả tiếng Anh không?
Phần lớn cơ sở đào tạo yêu cầu cả hai bản, đặt bản tiếng Việt trước, bản tiếng Anh ngay sau. Với luận án tiến sĩ, bản tóm tắt tiếng Anh là thành phần bắt buộc theo thông lệ chung. Bản tiếng Anh phải là bản dịch có hiệu đính, không phải bản dịch máy — đây là phần hội đồng kiểm tra nhanh nhất để đánh giá mức độ cẩn thận của nghiên cứu sinh.
Tóm tắt và phần mở đầu của luận văn khác nhau thế nào?
Tóm tắt bao phủ toàn bộ công trình gồm cả kết quả và kết luận; phần mở đầu chỉ nêu vấn đề, mục tiêu, phạm vi, phương pháp và bố cục, không nêu kết quả. Tóm tắt là văn bản đứng độc lập, đọc riêng vẫn hiểu; phần mở đầu là bộ phận của mạch văn, dẫn người đọc vào các chương tiếp theo.
Nên chọn bao nhiêu từ khóa và theo tiêu chí nào?
Thông lệ là 3–6 từ khóa. Chọn theo bốn nhóm: khái niệm trung tâm, khái niệm liên quan chính, phương pháp hoặc lý thuyết nền, và bối cảnh nghiên cứu. Không lặp lại nguyên văn từ trong tiêu đề, không dùng từ quá rộng như "kinh tế", "giáo dục", và ưu tiên thuật ngữ mà các nghiên cứu cùng ngành đang dùng để bài xuất hiện đúng nhóm kết quả tìm kiếm.
Bản tóm tắt luận án tiến sĩ bao nhiêu trang?
Thông lệ phổ biến tại các cơ sở đào tạo Việt Nam là khoảng 24 trang khổ A5, in cả bản tiếng Việt và tiếng Anh. Con số này do từng cơ sở đào tạo quy định trong hướng dẫn riêng, cần đối chiếu trước khi dàn trang vì việc rút từ 30 trang xuống 24 trang ở giai đoạn cuối rất tốn thời gian.
Có được dùng lại nguyên văn các câu trong luận văn để viết tóm tắt không?
Không nên. Tóm tắt ghép từ các câu cắt dán đọc rời rạc vì mất mạch nối, và khi cả tóm tắt lẫn toàn văn cùng được đưa vào hệ thống kiểm tra trùng lặp, các đoạn trùng này hiện lên trong báo cáo. Cách làm đúng là viết mới hoàn toàn từ khung sáu câu chức năng, sau đó đối chiếu lại số liệu với toàn văn.
AI có được dùng để viết tóm tắt luận văn không?
Dùng AI để rút gọn, chỉnh câu, dịch nháp sang tiếng Anh rồi tự hiệu đính là mức sử dụng được nhiều cơ sở chấp nhận; để AI sinh toàn bộ tóm tắt rồi nộp nguyên văn thì rủi ro cao, vì AI có thể tạo ra con số hoặc kết luận không tồn tại trong toàn văn. Ranh giới giữa hai mức này được phân tích trong bài AI viết luận văn có bị coi là đạo văn không.
Tóm tắt
- Ba loại tóm tắt khác nhau: tóm tắt luận văn 300–500 từ, bản tóm tắt luận án khoảng 24 trang A5, abstract bài báo 150–250 từ.
- Khung sáu câu chức năng: bối cảnh — khoảng trống — mục tiêu — phương pháp — kết quả có số — đóng góp.
- Phần kết quả là phần được ưu tiên giữ khi phải cắt; bối cảnh và phương pháp cắt trước.
- Bản tóm tắt luận án phân bổ ít nhất một nửa dung lượng cho kết quả và đóng góp mới; bảng hình phải rút gọn chứ không thu nhỏ.
- Từ khóa 3–6 từ, không lặp tiêu đề, gồm bốn nhóm: khái niệm trung tâm, khái niệm liên quan, phương pháp, bối cảnh.
- Bảy lỗi dịch tiếng Anh hay gặp, trong đó lỗi dấu thập phân (0,41 và 0.41) bị bỏ sót nhiều nhất.
Nguồn tham khảo: Thông tư 18/2021/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2021); hướng dẫn trình bày luận văn, luận án của các cơ sở đào tạo sau đại học tại Việt Nam; APA Publication Manual 7th edition (APA, 2019) về abstract và keywords; hướng dẫn tác giả (Author Guidelines) của các tạp chí khoa học về giới hạn abstract 150–250 từ. Biên soạn bởi đội ngũ UniDoc.
Bài viết liên quan
- Cấu trúc luận án tiến sĩ chuẩn: khác gì luận văn thạc sĩ, khóa luận
- Cấu trúc bài báo khoa học IMRAD: cách viết từng phần chuẩn
- Cách viết phần kết luận, khuyến nghị trong luận văn không lặp lại nội dung
- Cách viết chương phương pháp nghiên cứu trong luận văn
- UniDoc là gì? Trình soạn thảo văn bản theo chuẩn cho người Việt